Deze pagina's zijn vrij technisch van aard en beschrijven het hoe van de Schotse doedelzak en de doedelzakmuziek. Ze zijn in de eerste plaats bedoeld voor de echt geïnteresseerde in de doedelzakmuziek en voor degene die misschien zelf van plan is om de Schotse doedelzak ter hand te nemen. Ook is de informatie op deze pagina's goed te gebruiken voor een spreekbeurt. Verder hoop ik dat de uitleg op deze pagina ertoe zal bijdragen de Schotse doedelzakmuziek als serieus te beschouwen en de beoefenaar ervan niet slechts te zien als een curieus geval of als een muzikale clown. "Leuk voor de kinderen".
Veelgestelde vragen
Vooroordelen
Bovenstaande vragen en opmerkingen zijn slechts een klein gedeelte van wat een
"piper" zoal te horen krijgt over zijn buitenissig instrument en vreemde
uniform. Elke doedelzakspeler kan deze lijst gemakkelijk aanvullen. Er zijn
maar weinig instrumenten die heftiger reacties, hetzij positieve hetzij
negatieve, losmaken dan de Schotse doedelzak. Het instrument heeft te maken met
een grote onbekendheid bij het publiek en moet opboksen tegen een hele reeks
vooroordelen.
De doedelzak
Laten we de Schotse Highland doedelzak eens van dichtbij bekijken. Via de
blaaspijp wordt de zak vol geblazen. Een klepje onder in de blaaspijp voorkomt
dat de ingeblazen lucht weer terugstroomt. De zak is beslist geen varkensblaas,
maar is in de meeste gevallen gemaakt van een dierenhuid, vaak een schaap. Maar
de zak kan ook van synthetisch materiaal gemaakt zijn. Verder op deze
bladzijden zal ik uitgebreider op de zak ingaan.
Door de drones verlaat een deel van de ingeblazen lucht de zak. De drones zijn
de lange en twee kortere pijpen die op de linkerschouder rusten en zorgen voor
de constante sonore ondertoon.
De toonhoogte van de drones is steeds even hoog, maar het is wel mogelijk om de
drie dronepijpen op elkaar en op het chanter af te stemmen. Het chanter is de
melodiepijp met 8 vingergaten waarop de melodie gespeeld wordt.
Blaaspijp en drones zijn gemaakt van ebbenhout, Afrikaans hardhout dus. Het
chanter kan ook van ebbenhout gemaakt zijn, maar het is ook heel goed mogelijk
dat het chanter gemaakt is van een kunststofmateriaal: polypenco. Mijn
doedelzak heeft bv een polypenco chanter.
In het chanter zit een "dubbelriet" dat enigszins te vergelijken is met het
riet dat gebruikt wordt in een hobo of fagot.
Home
Doeldelzak & Orgel
De Schotse Doedelzak