Het artikel dat hieronder staat en door ondertekende is geschreven, is (bijna) in z'n geheel overgenomen uit: “The Infobull magazine” van februari 2001 nr.1
The Infobull magazine is de officiële uitgave van De Nederlandse Organisatie van Doedelzakbands
Bagpipe Music Writer GOLD
UW DIGITALE PIPE MAJOR?
Nooit heb ik kunnen denken dat ik nog eens zo enthousiast bezig zou kunnen zijn met een computerprogramma. Een echte digibeet ben ik dan wel niet, maar het omgaan met de computer gaat bij mij wel enig gemor en gepaste tegenzin. Het programma waar ik nu al enkele maanden mee bezig ben is een programma voor de Schotse Highland doedelzak (Bagpipe Music Writer GOLD) en dat verandert de zaak. Nu heb ik ook geen naam en faam in de Nederlandse doedelzakwereld. Maar nu ik enige tijd met BMW GOLD werk, een uitgave van Robert MacNeil Musicwords, wil ik toch graag mijn bevindingen met dit computerprogramma aan de lezers van Infobull doorgeven.
Ik ga even een paar maanden terug in de tijd. Regelmatig bezocht op het internet de doedelzaksites. Links op verschillende van deze sites verwijzen naar tune zoekprogramma's. Echter, diverse van deze tune zoekprogramma's geven hun gevonden tunes in een vreemd soort codes. Deze codes blijken afkomstig te zijn van het doedelzakmuziek programma BMW GOLD. Teleurgesteld sloot ik een dergelijk tune zoekprogramma dan maar weer af. Ik kon niets met deze codes. Maar toen in Infobull een paar artikelen gewijd waren aan BMW GOLD was mijn interesse gewekt. Sterker nog: toen ik begreep dat je ook bestaande tunes kunt invoeren en de computer de melodieën voor je kan laten afspelen, wilde ik dit programma graag in mijn bezit. Eén telefoontje naar Richard van der Horn en zijn Scottish Bagpipe Centre (een beetje reclame mag wel) was voldoende. Binnen enkele weken had ik de twee installatie diskettes en het instructieboek in huis.
Omdat ik nog nooit eerder helemaal alleen een computerprogramma had geïnstalleerd kon ik nu al opzien tegen, in mijn ogen althans, deze digitale technische handeling. Echter de installatie van BMW GOLD, bestaande uit twee diskettes en een (Engelstalig) instructieboek, was een fluitje van een cent en kostte misschien niet meer dan 5 minuten. Gewoon de instructies op het scherm volgen. Zelfs de verschijning van het icoontje op het bureaublad ging vanzelf. Als troubleshooter en lijfelijk aanwezige helpdesk stond mijn zoon van 13 jaar (nu de webmaster van deze site) nieuwsgierig over mijn schouder mee te kijken. Hij had kennelijk weinig vertrouwen in mijn handelingen en stond klaar om in te grijpen. Dit was voor mij een geruststellende gedachte. Ik hoefde gelukkig geen beroep te doen op zijn expertise.
Wat de juiste technische vereisten van de pc moeten zijn om BMW GOLD op te kunnen laten draaien is mij niet helemaal duidelijk. Het staat wel allemaal helder in het instructieboek. Op de achterkant van het instructieboek is het volgende te lezen over de technische vereisten van de computer:
Minimum System Requirements:
32 bit version: Microsoft Windows 95, 98, NT 3.51 and higher, 486 – 33 MHz or faster processor, 8MB RAM, 8MB free disk space, VGA or higher resolution display card, Microsoft compatible mouse.
Sound card recommended (Note: Windows NT requires greater hardware resources).
16 bit version: Microsoft Windows 3.1x, 486 – 33 MHZ or faster processor, 8MB free disk space, VGA or higher resolution display card, Microsoft compatible mouse. Sound card recommended.
Begrijpt u het nog? Het komt er volgens mij op neer dat BMW GOLD te installeren en te gebruiken is op elke moderne pc. Na de installatie op de harde schijf is BMW GOLD klaar voor gebruik. Je krijgt er al direct ongeveer 20 marches, strathspeys, reels, jigs en een pibrochtune bij om onmiddellijk te kunnen afspelen.Het schijnt ook mogelijk te zijn het natuurgetrouwe doedelzakgeluid te kunnen krijgen, maar dan moet er wel weer gebruik worden gemaakt van een speciale geluidskaart. Het geluid dat nu uit de luidsprekers komt lijkt het meest op dat van de ons welbekende practice chanter. Uiteraard is BMW GOLD bijzonder geschikt om zelf tunes mee te kunnen componeren, maar ik heb het programma vooral gebruikt om bestaande tunes in te voeren. Dat invoeren gaat via het toetsenbord met codes en er worden dus niet met een muis noten uit een hokje gesleept en op een notenbalk geplaatst. Het programma draait onder Windows en dan wordt er natuurlijk wel druk gebruik gemaakt van de muis. Maar toch blijft het toetsenbord, als middel om de codes in te voeren, onmisbaar. Wel bestaat de mogelijkheid om via de rechter muisknop het snelmenu te gebruiken. Vooral de steeds terugkerende codes voor: einde regel, einde deel, einde deel met herhalingstekens, begin nieuw deel enz, kunnen het snelst met de muis ingevoerd worden.
De codes zelf zijn simpel en voor de hand liggend en ook al lijkt het één ander ingewikkeld toch is dat zeker niet het geval. In feite wordt je theoretische kennis van jaren geleden onder het stof vandaan gehaald en weer opgepoetst. Het instructieboek is helder en duidelijk en ook bijzonder uitgebreid. Stap voor stap wordt aan de hand van de tune “Bonnie Dundee” uitgelegd hoe de codes zijn opgebouwd. Het instructieboek vertelt je precies wanneer je hoofdetters of kleine letters moet gebruiken of wanneer je tabs of spaties moet je gebruiken. De mogelijkheden zijn legio en het instructieboek met 94 bladzijden is toch nog wel een hele kluif. Ook de liefhebbers van Piobaireachd worden niet vergeten. Wel is jammer dat je niet direct op het scherm ziet wat je ingetypt hebt. De vergelijking met een tekstverwerkingsprogramma (bv Word) gaat dan ook niet op. Pas als je de code geeft voor het “einde van de regel” of het “einde van een deel” (met of zonder herhalingen) en je activeert de “refresh” knop dan krijg je het resultaat van je typewerk te zien.
Zeker in het begin zullen er veel verkeerde codes ingetypt worden. Je verwisselt bv hoofd- en kleine letters je vergeet spaties enz. Op het scherm krijg je dan de volgende mededeling:”Symbol could not be found in map.” Daarna is nog een heel getuur naar het scherm om je verkeerd ingevoerde codes te vinden en je fouten te verbeteren. Want er verschijnt helaas geen streepje onder je verkeerd ingevoerde code om aan te geven dat je een vergissing hebt gemaakt zoals we dat gewend zijn bij “WORD.” Maar op den duur worden er steeds minder fouten gemaakt en op een zeker ogenblik merk je zelfs dat je het instructieboek niet meer nodig hebt bij het invoeren van de codes. Je kent de codes uit het hoofd. Ook krijg je geen foutmededeling op scherm als je in een maat een noot te veel of te weinig hebt ingetikt en de maat zodoende niet meer klopt. De computer speelt braaf de dan vreemd klinkende melodie en denkt kennelijk hier te maken te hebben met een alternatieve uitvoering van een bekende tune. In dit geval, als het programma de fout niet aangeeft, betekent het goed naar het scherm kijken en luisteren of je ergens de fout ziet of hoort.
Nog vreemder wordt het als er zaken gebeuren die doedelzaktechnisch gezien helemaal niet kunnen. Je plaatst per ongeluk een B doubling voor een C of een C doubling voor een B. Op het scherm krijg je geen foutmelding. Op de notenbalk is je fout moeilijk te zien en al helemaal niet te horen. Ook nu speelt de computer af wat eigenlijk niet gespeeld kan worden. Het programma kan zelfs een hele serie doublings en gracenoten achter elkaar spelen zonder dat er melodienoten tussen staan. Ook is het merkwaardig dat de computer twee noten die even hoog zijn, zonder dat ze onderbroken worden door doublings of gracenotes, toch kan spelen. Maar dit zij BMW GOLD vergeven. Als je dit soort kleine onvolkomenheden weet en er rekening mee houdt dan is er prima met dit programma te werken.
Wat maakt dit programma nu zo leuk? Natuurlijk kun je je eigen tunes componeren, maar aan dergelijke huzarenstukjes heb ik mij (nog) niet gewaagd. Het leuke aan dit programma is dat je bestaande muziekstukken kunt invoeren, de computer de melodieën feillos kan laten afdrukken en perfecte afdrukken kunt krijgen. De notenbalken met doedelzakmuziek op deze site zijn ook allemaal afkomstig van BMW GOLD. Eindelijk heb ik orde kunnen scheppen in de chaos van 25 jaar kopieën van verzamelde doedelzaktunes of kopieën van kopieën of overgeschreven melodieën of met correctie-inkt bewerkte exemplaren. Ik denk dat iedereen wel zo'n brei heeft van allerhande soorten doedelzakmelodieën. Professioneel ogende afdrukken, met boven aan de print ruimte voor de naam van de tune, het type (march, strathspey, reel, enz.) de componist of arrangeur, krijgen nu ordelijk een plaatsje in een paar mappen. Ook vind ik het prachtig om competitie marches, strathspeys, reels, jigs en hornpipes in te voeren en de computer deze stukken te laten spelen. Nog nooit heb ik één van deze bovengenoemde genres fatsoenlijk uit mijn doedelzak kunnen persen. Maar BMW GOLD doet weer wat hoop bij mij gloren. Niet dat ik de illusie koester deze stukken ooit op competitieniveau zal kunnen uitvoeren, maar BMW GOLD geeft mij weer plezier in het oefenen (al is maar op de practice chanter) met deze pittige muziekstukken.
Voor wie is BMW GOLD nu op de markt gebracht. Uiteindelijk voor iedereen die actief betrokken is bij de praktische uitvoering van doedelzakmuziek. Maar zeker ook voor eenzaam dolende doedelzakkers zoals ik, die het al jaren zonder persoonlijke begeleiding van pipe majors of de motiverende en stimulerende omgeving van een pipeband moeten stellen. Ook de muziektechnische leiding van een pipeband kan met dit programma bijzonder goede uit de voeten al was het alleen maar vanwege de profesionele afdrukken die het programma levert. Kweekt BMW GOLD luie spelers die niet meer in staat zijn om zelf de muziek te lezen? Absoluut niet. Bij het zelf invoeren van een tune word je zeer intensief betrokken bij het noot voor noot, doubling voor doubling en gracenote voor gracenote te bekijken van de muziek. Als alles goed gelukt is en de tune in z'n geheel of enkele delen daarvan op het scherm staan, speelt de computer als “beloning” de melodie af. Als je wilt heel langzaam of maat voor maat. Precies zoals je het gewend bent van de pipe major.
Ik wil toch even weer terugkomen op het internet, waar ik dit artikel ook mee begonnen ben. Er zijn sites die een paar duizend! tunes in de codes van BMW GOLD laten zien. Al deze tunes zijn te downloaden en op die manier kun je een groot archief van pipetunes op bouwen. Heerlijk om daar in te snuffelen. Is BMW GOLD nu een digitale vervanger van de pipe major? Natuurlijk niet. Een bemoedigend schouderklopje, een stimulerend woordje en de persoonlijke bemoeienis van de pipe major met jouw doedelzakspel kunnen uiteraard nooit door een computerprogramma vervangen worden. Voor practice chanter leerlingen en beginnende pipers lijkt dit programma mij dus niet direct zinvol. Echter laat een ieder die iets met schotse doedelzakmuziek te maken heeft zelf maar een keuze maken.
Ik heb de mijne al gemaakt.
Opmerkingen of reacties over bovenstaand artikel graag naar het E-mail adres van de schrijver: doedelzakenorgel@hotmail.com.
Enkele afbeeldingen van het programma:
Home
Doeldelzak & Orgel
